Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα είναι μια πολύ συχνή κατάσταση που επηρεάζει άτομα κάθε ηλικίας. Η σοβαρότητα της ποικίλει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποια άτομα έχουν δυσκοιλιότητα για ένα προσωρινό διάστημα ενώ για κάποια άλλα αποτελεί ένα χρόνιο πρόβλημα που προκαλεί δυσφορία και επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα της ζωής τους.

Τι είναι όμως δυσκοιλιότητα;

Η δυσκοιλιότητα είναι βασικά σύμπτωμα και όχι πάθηση, είναι δε ένας από τους πιο συχνούς λόγους για τον οποίον κάποιος επισκέπτεται τον γιατρό του. Ένα άτομο πάσχει από δυσκοιλιότητα είτε όταν έχει μειωμένη συχνότητα κενώσεων είτε όταν τα κόπρανα του είναι σκληρά και αφυδατωμένα. Το αποτέλεσμα είναι μια δύσκολη και επώδυνη αφόδευση.

Ποια θεωρείται φυσιολογική συχνότητα κενώσεων;

Η συχνότητα των κενώσεων διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να κυμαίνεται φυσιολογικά από 2-3 φορές την ημέρα έως 3 φορές εβδομαδιαίως.

Με τι μηχανισμό δημιουργείται η δυσκοιλιότητα;

Το παχύ έντερο υποδέχεται το περιεχόμενο του λεπτού εντέρου και απορροφά από αυτό νερό και ηλεκτρολύτες. Υπό φυσιολογικές συνθήκες το παχύ έντερο απορροφά περισσότερο από το 95% του νερού που περιέχεται στο εντερικό περιεχόμενο. Στην  δυσκοιλιότητα, λόγω μεγαλύτερης απορρόφησης νερού, τα κόπρανα γίνονται σκληρά και η  αφόδευση δυσκολεύει. Η διέλευση μάλιστα σκληρών ή μεγάλου όγκου κοπράνων μπορεί να τραυματίσει τον πρωκτικό δακτύλιο με αποτέλεσμα αιμορραγία από αιμορροΐδες η δημιουργία ραγάδας (σχισίματος).

Πού οφείλεται η δυσκοιλιότητα;

Τις περισσότερες φορές η δυσκοιλιότητα σχετίζεται με το είδος της διατροφής ή τον τρόπο ζωής που ακολουθούμε. Δημιουργείται όταν η δίαιτά μας έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, έχουμε ελλιπή πρόσληψη υγρών, απουσία σωματικής άσκησης, καθιστική ζωή, στρεσογόνα ερεθίσματα, αναβολή της αφόδευσης για κοινωνικούς λόγους ή βιασύνης να φύγει κάποιος για την εργασία του. Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν την δυσκοιλιότητα είναι η προχωρημένη ηλικία, η εγκυμοσύνη, οι ξαφνικές αλλαγές στον τρόπο ζωής μας, τα ταξίδια, το άγχος, η υπερβολική χρήση καθαρτικών, το αλκοόλ κ.α.

Υπάρχουν επίσης ορισμένες παθήσεις πού μεταξύ των συμπτωμάτων τους περιλαμβάνουν την δυσκοιλιότητα. Τέτοιες παθήσεις είναι π.χ. το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο υποθυρεοειδισμός, ο σακχαρώδης διαβήτης, κάποιες αγγειακές παθήσεις του παχέος εντέρου κ.α. Δυσκοιλιότητα μπορεί επίσης να προκαλέσουν κάποια φάρμακα όπως είναι ορισμένα παυσίπονα, τα αντιόξινα, τα αντικαταθλιπτικά ή τα οπιούχα, τα αντιδιαρροικά κ.λπ.

Πως εμφανίζεται συνήθως η δυσκοιλιότητα;

Τα κόπρανα είναι συνήθως σκληρά, αφυδατωμένα και μοιάζουν με μικρές μπάλες (σβολιασμένα). Μπορεί να υπάρχει πόνος στην κένωση, μετεωρισμός(φούσκωμα), αίμα, μικρή ποσότητα κοπράνων, μικρή συχνότητα κενώσεων, αίσθημα ατελούς κένωσης, αίσθημα πληρότητας στην κοιλιά.

Ποια είναι τα κριτήρια για να θεωρηθεί ότι κάποιος πάσχει από χρόνια δυσκοιλιότητα;

Σύμφωνα με τα κριτήρια ομοφωνίας των ειδικών επιστημόνων (Ρώμη ΙΙΙ), χρόνια δυσκοιλιότητα έχουμε όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα από τα παρακάτω κριτήρια:

  • Τουλάχιστον το 25% των κενώσεων είναι λιγότερες από τρεις την εβδομάδα
  • Τουλάχιστον στο 25% των κενώσεων υπάρχουν σβολιασμένα ή σκληρά κόπρανα
  • Τουλάχιστον στο 25% των κενώσεων υπάρχει αίσθηση ατελούς κένωσης ή αίσθηση απόφραξης στο τελικό τμήμα του εντέρου
  • Υπάρχουν λιγότερες από 3 κενώσεις την εβδομάδα

τα παραπάνω  κριτήρια θα πρέπει να πληρούνται για 3 ή περισσότερους μήνες και η έναρξη του προβλήματος να έχει ξεκινήσει τουλάχιστον έξι μήνες πριν τη διάγνωση.

Πώς μπορεί κανείς να προλάβει την δυσκοιλιότητα;

Για την πρόληψη συνήθως συνιστώνται: διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, κατανάλωση ωμών λαχανικών, καθημερινή κατανάλωση φρούτων, λήψη ψωμιού ολικής αλέσεως, ενάμιση με δύο λίτρα υγρών καθημερινά, σταθερό πρόγραμμα γευμάτων, αργή και καλή μάσηση, να μην αναβάλλεται η τακτική αφόδευση. Επιβάλλεται η καθημερινή αερόβια άσκηση, η αποφυγή καθιστικής ζωής αποφυγή καθαρτικών. Δυστυχώς πολλοί από τους ασθενείς δυσκολεύονται να μεταβάλλουν τις διατροφικές και καθημερινές τους συνήθειες, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούνται από τη δυσκοιλιότητα και να καταφεύγουν σε όλο και πιο ισχυρά καθαρτικά φάρμακα για να την αντιμετωπίσουν.

Χρειάζεται να συμβουλευθούμε γιατρό για την δυσκοιλιότητα:

Ναι, αν δεν καταφέρουμε μόνοι μας να την αντιμετωπίσουμε ακολουθώντας την κατάλληλη  δίαιτα και τις άλλες σχετικές οδηγίες. Ιδιαίτερα τα άτομα εκείνα κυρίως της μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, που εμφανίζουν ξαφνικά διαταραχές κενώσεων (πρόσφατη έναρξη δυσκοιλιότητας, μεταβολή της σύστασης των κοπράνων, μικρές διάρροιες εν μέσω δυσκοιλιότητας, εναλλαγές διάρροιας-δυσκοιλιότητας) θα πρέπει να απευθύνονται άμεσα στον γαστρεντερολόγο τους.

Ο γιατρός αφού πάρει ένα καλό ιστορικό θα προχωρήσει στη φυσική εξέταση με ψηλάφηση της κοιλιάς. Μπορεί να χρειασθεί δακτυλική εξέταση του πρωκτού για να εξεταστεί ο τόνος του σφικτήρα, η παρουσία αιμορροΐδων και ραγάδας, αίματος στα κόπρανα ή κάποια άλλη οργανική βλάβη. Ενδεχομένως μπορεί να ζητηθεί μία ακτινογραφία κοιλιάς όταν υπάρχει υποψία απόφραξης του εντέρου. Επίσης ο γιατρός σας μπορεί να ζητήσει μία κολονοσκόπηση καθώς και εξετάσεις αίματος.

Να κάποιες χρήσιμες συμβουλές που θα σας βοηθήσουν στην «ενεργοποίηση» του πεπτικού συστήματος:

  • Πίνετε άφθονο νερό για την καλύτερη λειτουργία του εντέρου. Στόχος τα οκτώ τουλάχιστον ποτήρια νερού ή άλλων υγρών Ο συνδυασμός των φυτικών ινών με το νερό θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματικός.
  • Διαλύστε χυμό λεμονιού σε ένα ποτήρι χλιαρό νερό. Άλλα ποτά που μπορούν να βοηθήσουν είναι ο καφές, το τσάι. Αποφεύγετε τα ανθρακούχα ποτά έως ότου ξεπεράσετε την δυσκοιλιότητα.
  • Τρώτε καθημερινά φρέσκα φρούτα όπως πορτοκάλια, μανταρίνια, αχλάδια, ακτινίδια, δαμάσκηνα, σύκα, σταφύλια κ.α.
  • Επιλέξτε επίσης ορισμένα αποξηραμένα φρούτα όπως σύκα ή δαμάσκηνα. Τα ξηρά δαμάσκηνα π.χ. θεωρούνται πολύ καλή επιλογή (έχουν ήπια καθαρτική δράση) και είναι πλούσια σε φυτικές ίνες (10-12 ξηρά δαμάσκηνα παρέχουν 7γρ ινών που αντιστοιχούν στο 30% της συνιστάμενης ημερήσιας δόσης ινών).
  • Μειώστε τα αμυλούχα τρόφιμα (μακαρόνια, πατάτες, επεξεργασμένα δημητριακά) και αυξήστε τα δημητριακά ολικής άλεσης που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες.
  • Ασκηθείτε με καθημερινή βόλτα, τζόκινγκ, κολύμπι, ποδηλασία, ή κάποια άλλη μορφή άσκησης. Η ελαφρά αερόβια άσκηση σας βοηθά να διατηρήσετε σωστή κυκλοφορία και μπορεί να διατηρήσει τα έντερα υγιή και με καλή λειτουργία.
  • Σηκωθείτε με την πρώτη ευκαιρία από την καρέκλα ή την πολυθρόνα σας.