default-logo
2ας Μεραρχίας 19 Πειραιάς
Τηλ.: +30 210 429 6700
Email: info@dr-delis.gr

Αχαλασία οισοφάγου

Τί είναι αχαλασία; Ποιά είναι η αιτιολογία της;

n1axaΗ αχαλασία είναι μια κινητική διαταραχή του οισοφάγου. Στην περίπτωσή της, τα νευρικά κύτταρα που ελέγχουν τους οισοφαγικούς μύες υφίστανται εκφύλιση. Το αποτέλεσμα είναι: 1) ο οισοφάγος να μήν έχει φυσιολογικό περισταλτισμό ώστε να προωθείται κανονικά η τροφή μέσα σε αυτόν και 2) ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας, ένας κυκλοτερής μυς στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, να  έχει αυξημένη πίεση και να μην χαλαρώνει φυσιολογικά  κατά την κατάποση (αχαλασία= μη χάλαση), εμποδίζοντας με αυτό τον τρόπο την φυσιολογική διέλευση της τροφής από τον οισοφάγο στο στομάχι. Tόσο η αυξημένη πίεση του οισοφαγικού σφιγκτήρα όσο και ο ελαττωματικός περισταλτισμός οφείλονται σε βλάβη(εκφύλιση) των νεύρων του οισοφάγου. Η αιτία παραμένει άγνωστη. Σε μερικούς ανθρώπους μπορεί να υπάρχει μια κληρονομική συνιστώσα.

Πόσο συχνή είναι η νόσος;

Είναι σπάνια νόσος και μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ωστόσο είναι πιο συχνή σε μεσήλικες ή ηλικιωμένους.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

  • Η δυσκολία στην κατάποση υγρών και στερεών.
  • Ο πόνος στο στήθος, ο οποίος μπορεί να αυξηθεί μετά το φαγητό και μπορεί να γίνουν αισθητός στην πλάτη, το λαιμό και τα χέρια.
  • Η παλινδρόμηση της τροφής μέσα στον ίδιο τον οισοφάγο.
  • Η απώλεια βάρους.
  • Ο βήχας.
  • Το κάψιμο πίσω από το στέρνο.

 

 

Υπάρχουν επιπλοκές από τη νόσο;

Βεβαίως. Αυτές είναι η απώλεια βάρους, η πνευμονία από εισρόφηση, η οισοφαγίτιδα που οφείλεται στην ερεθιστική επίδραση της τροφής λόγω χρόνιας λίμνασης στον κατώτερο οισοφάγο. Στην αχαλασία είναι ενδεχομένως  αυξημένος ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του οισοφάγου, αλλά αυτό δεν είναι πλήρως στοιχειοθετημένο.

Πως γίνεται η διάγνωση της νόσου;

Αρχικά ο γιατρός υποψιάζεται την αχαλασία με βάση το ιστορικό του ασθενούς. Αυτός  περιγράφει συνήθως μια προοδευτική επιδείνωση της κατάποσης στη στερεά και υγρή τροφή για μία περίοδο πολλών μηνών έως και χρόνων. Επειδή όμως μαθαίνει να αντισταθμίζει αυτή τη δυσκολία στην κατάποση καταπίνοντας μικρότερες μπουκιές, μασώντας καλά και αργά, η διάγνωση της αχαλασίας συχνά καθυστερεί  ακόμα και χρόνια. Η καθυστέρηση στη διάγνωση της αχαλασίας οδηγεί και στην καθυστέρηση της θεραπείας που γίνεται πλέον δυσκολότερη. Η τελική διάγνωση της νόσου βασίζεται στις παρακάτω εξετάσεις:

1) Την οισοφαγογαστροσκόπηση. Σε αυτή φαίνεται ότι ο οισοφάγος δεν έχει φυσιολογική κινητικότητα και καταλήγει σε ένα πολύ στενό  κάτω άκρο που δυσκολεύει τον γιατρό να προωθήσει το γαστροσκόπιο στο στομάχι (φωτο).

axan2

2) την μανομετρία οισοφάγου (φωτο). Ένας λεπτός σωλήνας που διέρχεται μέσα από τη μύτη  στον οισοφάγο, μετρά τις πιέσεις κατά μήκος αυτού. Στους ασθενείς με αχαλασία δεν καταγράφονται φυσιολογικά περισταλτικά κύματα (προωθητικές μετακινούμενες πιέσεις) στο κάτω μισό του οισοφάγου μετά από μια κατάποση μικρής ποσότητας υγρού, ενώ η πίεση στον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα δεν μειώνεται όπως έπρεπε να συμβαίνει κανονικά αλλά παραμένει υψηλή. Τα τελευταία χρόνια την κλασική  μανομετρία έχει αντικαταστήσει η μανομετρία υψηλής ανάλυσης (high resolution manometry).

axan3
Φωτο:διάγραμμα υψηλής ανάλυσης μανομετρίας οισοφάγου

3) μια ειδική ακτινογραφία που λέγεται οισοφαγογράφημα. Ο ασθενής καταπίνει ενα ειδικό υγρό διάλυμα με βάριο και ο γιατρός(ακτινολόγος) ελέγχει εάν διέρχεται κανονικά στο στομάχι. Στην αχαλασία, ο οισοφάγος φαίνεται πολύ διευρυσμένος σε σχέση με το φυσιολογικό, με μια χαρακτηριστική κωνική στένωση στο κάτω άκρου αυτού που μοιάζει με “ράμφος πουλιού”. Επιπλέον, το διάλυμα του βαρίου καθυστερεί να περάσει στο στομάχι(φωτο).
axan4
Φωτο: ο διευρυσμένος οισοφάγος που καταλήγει σε στένωση (ράμφος πουλιού).

4) μια σύγχρονη ειδική συσκευή που λέγεται endoflip.

Ποια είναι η θεραπεία και σε τι αποσκοπεί;

Ο στόχος της θεραπείας είναι να μειωθεί η πίεση στο κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα ώστε να διευκολύνεται η δίοδος της τροφής.  Η θεραπεία μπορεί να είναι:

  • Μια ένεση που γίνεται στον οισοφαγικό σφιγκτήρα με την ουσία αλλαντική τοξίνη, το γνωστό μας Botox. Αυτό μπορεί να βοηθήσει ώστε να χαλαρώσει ο μυς του σφιγκτήρα. Η δράση εξασθενεί μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες. Αυτή είναι ενδεχομένως μια καλή επιλογή για ασθενείς οι οποίοι είναι πολύ ηλικιωμένοι ή βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για να υποβληθούν χειρουργική επέμβαση π.χ. ασθενείς με σοβαρή καρδιακή ή πνευμονική νόσο.
  • Φαρμακευτική με ουσίες όπως τα παρατεταμένης δράσεως νιτρώδη ή οι αναστολείς των διαύλων ασβεστίου (π.χ.Adalat) . Αυτά τα φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την χαλάρωση του σφιγκτήρα και την ελάττωση του πόνου αλλά η δράση τους είναι προσωρινή και δυστυχώς όχι πάντα αποτελεσματική.
  • Χειρουργική.  Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικα και ονομάζεται οισοφαγομυοτομή, συνοδεύεται δε απο μια άλλη αντιπαλινδρομική επέμβαση που έχει σκοπό να εμποδίσει την εμφάνιση μετεγχειρητικής γαστροοισοφαγικής παλινδρόμισης.
  • Ενδοσκοπική διαστολή  του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα με μπαλόνι. Αυτό γίνεται κατά τη διάρκεια μιας οισοφαγογαστροσκόπησης με ένα ειδικό μπαλόνι σε σχήμα λουκάνικου.
    axan5

Φωτο: Διαστολή του οισοφαγου με μπαλόνι.

 

Αχαλασία με δυο λόγια

  • Είναι μια σπάνια νόσος των μυών του κατώτερου τμήματος του οισοφάγου καθώς και του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα.
  • Η αιτιολογία της είναι άγνωστη. Ωστόσο, υπάρχει εκφύλιση των νεύρων που ελέγχουν τους μύες του οισοφάγου.
  • Τα συμπτώματα της αχαλασίας είναι η δυσκολία στην κατάποση, ο πόνος στο στήθος, η απώλεια βάρους και η στάση της τροφής και υγρών στον οισοφάγο.
  • Στις επιπλοκές περιλαμβάνονται η απώλεια βάρους, η πνευμονία από εισρόφηση και η οισοφαγίτιδα. Ενδεχομένως αυξάνεται ο κίνδυνος καρκίνου του οισοφάγου, αλλά αυτό δεν είναι καλά στοιχειοθετημένο.
  • Η διάγνωση τίθεται με την μανομετρία οισοφάγου (κλασική ή νεώτερη υψηλής ανάλυσης), ακτινολογικά και ενδοσκοπικά.
  • Η θεραπεία περιλαμβάνει φάρμακα από το στόμα, ενδοσκοπική διαστολή με μπαλόνι, έγχυση μυοχαλαρωτικών φαρμάκων (τοξίνη αλλαντίασης-Botox) απευθείας στον οισοφάγο και χειρουργική επέμβαση. Η σύγχρονη ενδοσκοπική θεραπεία ονομάζεται POEM ή αλλοιώς διαστοματική ενδοσκοπική μυοτομή.

 

Η αχαλασία με αριθμούς και στατιστικά στοιχεία:

  • Είναι μια σπάνια διαταραχή με επίπτωση περίπου 1,6 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα ανά έτος.
  • Ο επιπολασμός  της στον γενικό πληθυσμό είναι 10 περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα.
  • Και τα δύο φύλα πλήττονται με την ίδια συχνότητα.
  • Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά σπάνια πριν την εφηβεία, Συνήθως διαγιγνώσκεται σε ασθενείς ηλικίας μεταξύ 25 και 60 ετών.
  • Σε μια ιατρική μελέτη από 87 διαδοχικούς νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς με αχαλασία, η μέση διάρκεια των συμπτωμάτων ήταν 4,7 έτη πριν από τη διάγνωση.
  • Πολλοί ασθενείς υποβάλλονται λανθασμένα σε θεραπεία για γαστροοισοφαγική παλινδρόμησηπριν τεθεί η διάγνωση της αχαλασίας.